• Rabu, 1 Desember 2021

Gaya Basa Rarahulan dina Carita Pantun

- Sabtu, 21 Maret 2020 | 06:15 WIB
Di Bandung loba gedung anu jujul ka langit. (Foto: Tirto.id)
Di Bandung loba gedung anu jujul ka langit. (Foto: Tirto.id)

Penulis: Budi Rahayu Tamsyah


Loba anu mikaresep kana carita pantun téh lantaran dicaritakeun kalawan hégar. Euyeub ku ungkara basa anu murwakanti sarta miboga rupa-rupa gaya basa. Ti mimiti gaya basa ngupamakeun, mijalma, rarahulan, jeung sajabana.

Gaya basa rarahulan anu loba dipikaresep téh. Salian ti sok dihaleuangkeun, kekecapanana ogé ngundang pikaseurieun deuih. Loba kapanggih dina lebah nataan (déskripsi) tokoh-tokohna, kalakuanana, atawa pagawéanana.

Carita pantun, upama ditulis (ditranskrip), dina sajajarna umumna diwangun ku dalapan engang. Biasana sok murwkanti deuih.

Upamana baé dina waktu nataan beubeunangan ninun putri geulis.

  • poléngna songkét kanoman,
  • alus lain kaulinan,
  • matak tigulusur kutu,
  • matak tisolédat tuma,
  • matak tisorodot moyo,
  • matak tijalikeuh piteuk,
  • laleur euntreup tijalikeuh,
  • euntreup dina tinun putri.

Ku alus-alusna kaén meunang ninun Nyi Putri, cenah gé nepi ka matak tigulusur kutu tisolédat tuma, tisorodot moyo. Malah lamun aya laleur euntreup bakal tijalikeuh.

Atawa nataan raksasa, lawan nu boga lalakon:

  • Kumisna mani ngajebug
  • gedé kawas sapu injuk.
  • Kumis pacorok jeung janggot,
  • sok matak mintul baliung,
  • matak rompang kana kujang.
  • Bulu irung digelungan
  • siga bangbara ngaliang.
  • Bulu kélék dilélépé
  • siga nu nyoréndang koja.
  • Bulu taktak digulungan
  • siga nu mamanggul heurap.

Éta geura aya kumis anu ngejebug sagedé sapu injuk. Heuras deuih, pacorok jeung janggot. Cenah gé matak mintul baliung, rompang kujang. Aya bulu irung digelungan, bulu kélék dilélépé.

Hal anu sarupa kitu remen kapanggih dina carita pantun mah, anu disebut gaya basa rarahulan, tarjamahan tina hiperbola atawa hiperbul (ceuk létah urang Sunda mah).

Gaya basa rarahulan téh nya éta ungkara basa anu kaleuleuwihi sarta pamohalan, tujuanana mah pikeun ngantebkeun maksud. Tapi ari dina carita pantun mah miboga fungsi séjén, nya éta pikeun panarik ati anu ngadéngékeun, salian ti guguyon téh.

Saenyana dina paguneman sapopoé ogé mindeng kapanggih, gaya basa rarahulan téh. Maksudna mah pikeun ngantebkeun maksud sangkan karasana ku anu ngadéngékeun atawa anu maca leuwih teleb.

Contona saperti dina kalimah di handap!

  • Bandung ayeuna mah geus jadi kota anu pinuh ku gedong anu jujul ka langit.
  • Hahargaan téh beuki dieu kalah beuki apung-apungan.

Ungkara jujul ka langit dipaké pikeun ngaganti kecap jangkung. Padahal sakumaha jangkungna ogé gedong, moal nepi ka jujul ka langit, malah ngaliwatan méga ogé jararauh.

Ari kecap apung-apungan dipaké pikeun ngaganti kecap naraék. Hahargaan disaruakeun jeung langlayangan.

Conto séjénna:

  • Awak sagedé gajah tumpak sapédah, meni teu parantes.
  • Proyékna ngajelegur, anu matak hirupna langsung mamur.
  • Si Éta mah atuda beurat-beunghar, duitna ogé euweuh nomer serian.
  • Cita-citana ngawang-ngawang mapakan méga.

Masih kénéh remen kapanggih gaya basa rarahulan téh, ayeuna ogé. Komo geura usum kampanyeu. (Red)

Rubrik Palataran diasuh ku budayawan Sunda, Kang Budi Rahayu Tamsyah.





Editor: Administrator

Tags

Terkini

Asal-usul Kecap Ngaran Pakakas anu Aya di Imah

Selasa, 31 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Rayat Bogor: Sasakala Talaga Warna

Rabu, 25 Maret 2020 | 12:23 WIB

Miéling Dalang Rancagé Asép Sunandar Sunarya

Minggu, 22 Maret 2020 | 11:15 WIB

Asal-usul Cadas Pangéran di Sumedang

Minggu, 22 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Pantun: Gajah Lumantung

Sabtu, 21 Maret 2020 | 11:15 WIB

Gaya Basa Rarahulan dina Carita Pantun

Sabtu, 21 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Pantun: Deugdeug Pati Jaya Perang

Jumat, 20 Maret 2020 | 10:55 WIB

Basa Kirata anu Béda jeung Kecap Memet

Jumat, 20 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Pantun: Badak Pamalang

Kamis, 19 Maret 2020 | 11:15 WIB

Ngaran Rupa-rupa Lalab Karesep Urang Sunda

Kamis, 19 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Pantun: Budak Manyor di Kuta Tandingan

Rabu, 18 Maret 2020 | 11:15 WIB

Asal-usul Leuweung Siperlaw jeung Batu Tanceb

Rabu, 18 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Pantun Nyai Sumur Bandung

Selasa, 17 Maret 2020 | 11:00 WIB

Ngaran Rupa-rupa Kasakit dina Basa Sunda

Selasa, 17 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Pantun: Mundinglaya di Kusumah

Senin, 16 Maret 2020 | 11:00 WIB

Ngaran Rupa-rupa Lauk Cai dina Basa Sunda

Senin, 16 Maret 2020 | 06:15 WIB

Carita Pantun: Ciung Wanara

Minggu, 15 Maret 2020 | 10:05 WIB
X